Dzieci w Algierii: między czułością rodziny a lukami systemu

W Algierii dzieci są symbolem radości i dumy rodzin, choć rzeczywistość bywa bardziej zróżnicowana. To dobry moment, żeby spojrzeć na ten temat słodko-gorzko. Z jednej strony przez pryzmat miłości do dzieci, a z drugiej przez kwestie prawne i społeczne, takie jak alimenty czy sytuacja dzieci urodzonych poza małżeństwem.

🧸 Dzieci są lubianą i ważną częścią życia społecznego 

W Algierii dzieci są często nazywane „radością domu”. Są w centrum życia rodzinnego, rozpieszczane przez rodziców, dziadków, ciotki i wujków. W większości przypadków są kochane, chronione i bardzo często stawiane w centrum życia rodzinnego. Relacje rodzinne są tam niezwykle silne, a dziecko bywa traktowane jako największe błogosławieństwo.

W wielu rodzinach otacza je duża czułość i zaangażowanie kilku pokoleń, co sprawia, że dorastają w silnej sieci relacji i poczuciu wspólnoty.

Są obecne niemal wszędzie bo w restauracjach, na rodzinnych spotkaniach, weselach czy podczas wieczornych spacerów i rzadko spotykają się z niechęcią tylko dlatego, że są dziećmi. W wielu rodzinach otacza je duża troska i pobłażliwość, a ich potrzeby często stawiane są na pierwszym miejscu. Niektórzy powiedzą, że dzieciom pozwala się tam zbyt wiele, inni uznają to za wyraz ciepła rodzinnego i społecznej akceptacji. Niezależnie od oceny, trudno nie zauważyć, że algierska kultura jest w dużej mierze kulturą przyjazną dzieciom, które są postrzegane jako źródło radości i ważna część wspólnoty.

Ale miłość do dzieci jako wartość kulturowa nie zawsze oznacza pełną ochronę ich praw.

Choć Algieria przyjęła Konwencję o Prawach Dziecka i w 2015 roku uchwaliła ustawę o ochronie dzieci, wiele problemów wciąż pozostaje nierozwiązanych. W debacie publicznej regularnie wracają kwestie przemocy wobec dzieci, niewystarczającego wsparcia dla najbardziej narażonych dzieci czy trudności w egzekwowaniu praw dziecka w praktyce.

🧸Przemoc wobec dzieci- prawo a rzeczywistość 

Formalnie kraj posiada regulacje mające chronić dzieci przed przemocą i zaniedbaniem, a także instytucje odpowiedzialne za ich bezpieczeństwo. W rzeczywistości jednak organizacje zajmujące się prawami dziecka zwracają uwagę, że przemoc, zarówno fizyczna, jak i psychiczna nadal występuje, a dostęp do skutecznej ochrony bywa ograniczony, zwłaszcza w mniej zurbanizowanych regionach. To kolejny element pokazujący, że między deklaracjami a codziennym doświadczeniem dzieci może istnieć wyraźna luka.

W Algierii nie ma jednego odpowiednika polskiego MOPS-u. Ochrona dzieci jest rozproszona między instytucje socjalne, sądy i organizacje pomocowe, co sprawia, że dostęp do wsparcia bywa mniej bezpośredni.

Funkcjonują państwowe służby socjalne pod ministerstwami (głównie solidarności i rodziny), które zajmują się: wsparciem rodzin w trudnej sytuacji, pomocą dzieciom zagrożonym przemocą lub zaniedbaniem, interwencją w sprawach kryzysowych. To jednak nie jest tak „lokalne i dostępne” jak MOPS w Polsce.

Istnieją struktury administracyjne zajmujące się ochroną nieletnich (na poziomie sądowym i administracyjnym), które mogą: reagować na przypadki przemocy, kierować dzieci do ochrony instytucjonalnej, współpracować z policją i sądami.

Duża część ochrony dzieci przechodzi przez system sądowy: sędzia może zdecydować o odebraniu dziecka rodzinie, o umieszczeniu go w placówce ochronnej, o nadzorze nad rodziną.

Bardzo ważną rolę odgrywają też organizacje międzynarodowe i NGO (np. UNICEF), które: monitorują sytuację, wspierają programy ochrony dzieci, edukują i nagłaśniają problemy przemocy.

🧸 Dzieci spoza związku pozamałżeńskiego

Jednym z najtrudniejszych tematów są dzieci urodzone poza małżeństwem. W algierskim prawie rodzinnym pochodzenie dziecka jest silnie związane z instytucją małżeństwa. W praktyce oznacza to, że dzieci urodzone poza nim mogą doświadczać problemów związanych z uznaniem ojcostwa, dziedziczeniem czy społeczną akceptacją. Według analiz prawnych dziecko pozamałżeńskie ma znacznie bardziej ograniczone prawa wobec ojca niż dziecko urodzone w małżeństwie. W wielu przypadkach jego więź prawna uznawana jest przede wszystkim wobec matki.

Samotne matki i ich dzieci spoza małżeństwa często spotykają się ze stygmatyzacją. Organizacje zajmujące się prawami dzieci od lat zwracają uwagę, że część dzieci urodzonych poza małżeństwem doświadcza dyskryminacji już od pierwszych lat życia- od problemów administracyjnych po społeczne wykluczenie.

Często pozbawione dochodów, porzucone przez partnerów, odrzucone przez rodziny, kobiety te pozostają pozostawione samym sobie i biorą na siebie wyłączną odpowiedzialność za dziecko. Do tego tematu jeszcze wrócę w innym poście dedykowanym tylko samotnym matkom.

🧸 Ojcowie nie płacący alimentów 

Drugim ważnym problemem jest kwestia alimentów. Prawo nakłada na ojca obowiązek utrzymania dziecka nawet po rozwodzie, a niepłacenie alimentów może prowadzić do odpowiedzialności karnej.

W 2015 roku utworzono państwowy fundusz alimentacyjny mający zapewnić środki dzieciom, gdy ojciec uchyla się od płacenia alimentów. Niepłacenie alimentów jest w Algierii przestępstwem, za które grożą sankcje karne. W praktyce jednak nadal wielu ojców nie płaci alimentów na czas lub wcale albo w mniejszej niż zasądzona przez sąd kwocie. Wiele kobiet nadal samotnie walczy o zasądzone alimenty, przechodząc przez długie procedury sądowe i administracyjne. W efekcie to matki często ponoszą główny ciężar wychowania i utrzymania dzieci, mimo że odpowiedzialność powinna spoczywać na obojgu rodzicach.

🧸Temat praw i ochrony dzieci jest poruszany przez algierskie media

W reportażu przygotowanym dla Channel 3 przez Karimę Hasnaoui, oficer Ait Messaoudène, przedstawiciel bezpieczeństwa narodowego w Narodowej Radzie Ochrony Dzieci powiedział: 

,,Wszystkie dzieci są równe wobec prawa i w zakresie praw. Jednak te prawa dziecka- takie jak posiadanie rodziny, czasu wolnego, edukacji i zdrowia- które są niewątpliwie nabyte i zasługują na ochronę, są po prostu naruszane. 

Kaprysy życia nie tylko pozbawiają dzieci tych praw, ale także cierpią one z powodu nieludzkiego traktowania w rodzinie, sąsiedztwie lub po prostu muszą znosić dyktat niepewnego środowiska, w którym żyją.

Warunki, które zmuszają ich do przebywania w otoczeniu, które nie jest ich własnym, a mianowicie: przestępczość, przestępstwa lub handel dziećmi, a w konsekwencji do stania się bezbronnymi ofiarami żebractwa, pracy przymusowej i prostyt*cji".

Oficer omówił szereg mechanizmów wdrożonych przez władze publiczne w celu zwalczania tych plag społecznych, które zagrażają dzieciom. Wymienił regionalne brygady zajmujące się badaniem przestępczości nieletnich oraz regionalne brygady zajmujące się ochroną dzieci i osób bezbronnych.